borgarlína.app
Hvaða áhrif gæti Borgarlína haft á flæði umferðar?
Yfirlit
Yfirlit
Áhrif Borgarlínu
Reiknivél
Strætó grunnlína
Háannatími
Sveitarfélögin 7
✓ Hlekkur afritaður!
Gagnalíkan — Höfuðborgarsvæðið 2025–2040
Mun Borgarlínan
draga úr bílum?
Líkan byggt á íbúafjöldaspá Hagstofunnar, umferðargögnum Vegagerðarinnar og rauntalningum Strætó.
162.000
Bílar á svæðinu í dag
+15.000
Aukabílar 2031 án BL
−9.450
Bílajafngildi sem BL tekur við
einfölduð sviðsmynd (5%)
2.000
Farþegar/klst afkastageta
(Leiðir A+B, ein átt)
Lykilniðurstaða
Á morgunháannatíma er Ártúnsbrekka nálægt afkastagetu — litlar breytingar geta haft mikil áhrif.
Útreikningurinn notar umferðargögn Vegagerðarinnar og einfaldar farþegafjölda yfir í bílajafngildi. Þetta er sviðsmynd um bílferðir á tilteknum tíma, ekki spá um fjölda bíla í eigu fólks. Við V/C 0,91 á morgunháannatíma geta litlar breytingar á bílferðum haft mikil áhrif á ferðatíma: þessi reiknivél metur að Borgarlínan geti fært álagið úr LOS D niður í LOS C á þessu sniði og þar með gert flæðið stöðugra — fyrir alla á veginum, ekki bara farþega Borgarlínu.
Veldu flipann sem þig vantar
Heimildir: Hagstofa Íslands (íbúafjöldi 2025: 249.560) · Þingsvar félags- og húsnæðismálaráðherra sept. 2025 (spá 2030: 260–275þús) · SSH Þróunaráætlun 2024 (1,6%/ár vöxtur) · Sjálfbærniskýrsla Strætó 2023–2024 · HCM 7th Ed. (þakmark Ártúnsbrekku: 1.000 bílar/akrein/klst) · Hagstofa Íslands SAM03105 / Samgöngustofa (648 fólksbílar/1000 íbúar, 2025).
🔎 Hvernig er tafatíminn reiknaður?

Þetta líkan notar BPR-formúlu (Bureau of Public Roads) — staðalaðferð umferðarverkfræðinga til að áætla ferðatíma eftir því hversu þétt umferðin er:

t = t₀ × (1 + 0,15 × (V/C)⁴)

V er fjöldi bíla á klukkustund. C er þakmark leiðarinnar. t₀ er ferðatíminn þegar umferð er engin.

Lykilatriðið er veldisvísirinn — þegar umferð nálgast þakmark eykst tafinn ekki línulega heldur skyndilega. Við 80% þakmark er tafinn lítill. Við 95% er hann margfaldur.

Þakmark á þéttbýlisgötu er um 1.000 bílar á akrein á klukkustund (Highway Capacity Manual, 7th Ed.). Annatímar standa fyrir um 7,3% af heildarÁDU (báðar áttir) á hverja klukkustund á virkum dögum (Vegagerðin, lykilteljarar á höfuðborgarsvæðinu, stöð 49-01, 2024).

Grunnferðatíminn (t₀) og aðrar forsendur eru stillanlegar í reiknivélinni.

Tímasetning
Ár til greiningar
2031
20252040
Skólaáhrif (%)
+10%
020
Umferð
Akreinar í hvora átt
3
13
Bílar/klst á annatíma (ein átt)
2.400
5005.000
Grunnferðatími (mín) Miklabraut: Mosfellsbær → miðborg (~20 km, 50 km/klst)
20 mín
540
Borgarlínan
Bílar/1000 íbúar
648
550750
Modal shift á BL-leið (%)
6%
030

Samanburður á annatíma — áhrif BL

Atriði Núna (2025) Spá 2031 Munur
Án BL Með BL
Umferð yfir daginn — Miklabraut Meðaltal tveggja virkra daga · Talningarmælir í Ártúnsbrekku
🔎 Hvernig er þetta reiknað?

Útgangspunktur — bílar á klst. án Borgarlínu

Byggt á gögnum Vegagerðarinnar frá talningarstöð 49-01 (Vesturlandsvegur ofan Ártúnsbrekku). Áætlaður ÁDU fyrir 2025 er 64.700 bílar. Klukkustundardreifing virkra daga (2024) er notuð til að reikna umferðarflæði á hverjum tíma (t.d. 08:00–09:00 er 7,3% af ÁDU). Tölunum er deilt með 2 til að fá flæði í eina átt.

Áhrif Borgarlínu — færri bílferðir á klst.

Útreikningurinn breytir farþegafjölda í bílajafngildi. Það er sviðsmynd um bílferðir sem færast yfir, ekki bein mæling á fækkun bílaeignar:

bílajafngildi = 7 vagnar × 125 farþegar × nýting / 1,2 farþegar/bíl

  • 7 vagnar/klst: Tíðni á háannatíma (~8 mín. fresti) skv. Borgarlínuáætlunum.
  • 125 farþegar/vagn: Hámarksgeta vagns.
  • 1,2 farþegar/bíl: Meðalfjöldi í fólksbíl skv. ferðavenjugögnum.
  • Nýting: Sveiflast yfir daginn (sjá graf neðst): topp ~95% á annatíma, ~50% á miðdegi, ~30% á jaðartíma. Notandi getur stillt topp-nýtingu með sleða.

V/C hlutfall og þjónustustig (LOS)

V/C (Volume/Capacity) er fjöldi bíla deilt með afkastagetu vegarins. Miðað er við 3 akreinar með 1.000 bíla afköst hver (samtals 3.000 bílar/klst). LOS-flokkun fylgir HCM 7 staðlinum:

  • LOS A (V/C ≤ 0,35): Frjálst flæði.
  • LOS B (V/C ≤ 0,54): Stöðugt flæði.
  • LOS C (V/C ≤ 0,77): Gott flæði.
  • LOS D (V/C ≤ 0,93): Nálægt óstöðugleika.
  • LOS E (V/C ≤ 1,00): Við þolmörk.
  • LOS F (V/C > 1,00): Ofkeyrsla og tafir.

Ferðatími

Reiknaður með BPR-formúlu (Bureau of Public Roads): t = 20 mín × (1 + 0,15 × (V/C)⁴)

Frjálst flæði (20 mín) miðast við Miklabraut frá Mosfellsbæ að miðborg á 50 km/klst.

Forsendur og fyrirvarar

  • Líkan reiknar aðeins eina átt á Miklabraut — skoðar ekki gagnstæða átt eða aðrar leiðir.
  • Farþegafjöldi Borgarlínu er umreiknaður í bílajafngildi til að gera stærðargráðuna læsilegri.
  • Vagnnýtingar-ferillinn er mat byggt á alþjóðlegum BRT-rannsóknum — ekki bein íslensk mæling. Notandi getur stillt topp-nýtingu til að skoða bjartsýnar/varfærnar sviðsmyndir.
  • Klukkustundardreifing 2024 er notuð beint, óháð valdri spá á öðrum flipa. Líkanið gerir ekki ráð fyrir induced demand eða breytingum á dreifingu yfir tíma.
  • BPR-formúlan einfaldar — tekur ekki tillit til umferðarljósa, gatnamóta, né dreifingar bíla milli leiða.

Heimildir: Vegagerðin lykilteljarar HBS 2026 PDF · Frumdragaskýrsla Borgarlínu 2021 · Samgöngustofa · HCM 7 · Bureau of Public Roads (1964).

Bílar á klukkustund · ein átt
Topp-nýting BL á annatíma: 95%
Án Borgarlínu — Ártúnsbrekka
Án Borgarlínu
Með Borgarlínu
LOS D/E mörk (V/C 0.93)
LOS F mörk (V/C 1.00)
Topp-nýting á við annatíma (kl. 08 og 16). Nýting fellur sjálfkrafa á öðrum tímum: ~50% á miðdegi, ~30% snemma morguns og á kvöldin. Sjá nákvæmt mynstur í Vagnnýting yfir daginn grafinu til hliðar.
← Dragðu →
08:00
Morgunálagstími
Án Borgarlínu
Bílar/klst
2.362
V/C hlutfall
0.88
Þjónustuþrep
D
Ferðatími (mat) 20 mín grunnur · við þjónustuþrep
20 → 28–34
Með Borgarlínu
Bílar/klst
1.633
V/C hlutfall
0.61
Þjónustuþrep
C
Ferðatími (mat) 20 mín grunnur · við þjónustuþrep
1.2–1.4×
BL farþegar
875
Bílar af vegi
-729
Vagnnýting
100%
Afkastageta
3.000 / klst
3 akreinar × 1.000
Vagnnýting yfir daginn mat
Heimildir: Vegagerðin teljaragögn 2024, stöð 49-01 (Vesturlandsvegur ofan Ártúnsbrekku) · Borgarlínan Frumdragaskýrsla 2021 · HCM 7 þjónustustig · Ferðatímaáhrif byggð á INRIX/HERE raunumferðargögnum og Transportation Research Board rannsóknum — BPR formúla vanmetur tafir við LOS E/F verulega · Vagnnýtingarferillinn er mat byggt á alþjóðlegum BRT rannsóknum · Ársspár: Hagstofuspá íbúafjölda höfuðborgarsvæðisins, óbreytt hlutfall 648 bíla/1.000 íbúar (Samgöngustofa 2024) — 2040 er miðspá.
Bílaeign
Bílar/1000 íbúar
648
550750
Breyting bíla/ári
0/ári
−15+15
Borgarlínan
Modal shift (%)
10%
020
BL opnar (Phase 1)
2031
20292035
Ár Íbúar Bílar/1000 Bílar Δ frá 2025
Án BL Með BL Sparar
Raunverulegar tölur — Strætó bs.
Raunverulegar tölur úr sjálfbærniskýrslum Strætó bs.
Innstig = eitt skipti sem farþegi stígur upp í vagn.
ÁrInnstig (m)Á dagÁ íbúaAthugasemd
201912,18~33.400~32Met fyrir Covid
2020~8,5~23.300~22Covid-lokun
2022~11,1~30.400~29Bati
2023 🏆12,64~34.600~33Metár
202411,90~32.600~31−6% — Hlemmslokun + 24% seinkanir

Hversu mörg ný innstig þarf BL að skila?

Heimildir: Sjálfbærniskýrsla Strætó 2023 og 2024. Markmið svæðisskipulags 2040: ~60m innstig — 5× núverandi notkun. Samanburður: Árið 1960 voru ~20m innstig í Reykjavík einni við ~70 þús. íbúa.
Hver fullnýttur vagn jafngildir um 104 bílferðum

Á meðan einkabílar standa í biðröð getur Borgarlínan runnið áfram á sérakrein. Fullnýttur 125 farþega vagn jafngildir um 104 einkabílum miðað við 1,2 farþega í bíl. Þetta eru bílajafngildi á tilteknum klukkutíma, ekki bein spá um að jafnmargir bílar hverfi úr bílaeign á svæðinu.

Forsendur: 7 vagnar/klst (á ~8 mín. fresti), 125 farþegar/vagn, 1,2 farþegar/bíl. Þetta er námunduð, einfölduð sviðsmynd til að meta stærðargráðu á álagstíma. Sjálfgefið er miðað við 3.073 bíla/klst og 3 akreinar, en bæði grunnálag og fjöldi akreina eru stillanleg. Þolmörk eru 1.000 b/akrein/klst.

V/C — Án BL
1.02
LOS F
Yfir þolmörkum
V/C — Með BL
0.81
LOS D
Stöðugt flæði
Bílajafngildi á klst.
656
við valda vagnnýtingu
Bílajafngildi (90 mín)
1.125
11 vagnar × 125 farþegar × 90%
Án Borgarlínu
Valin sviðsmynd · 07:30–09:00
1.02
LOS F
Þverskurður akreinanna
Akrein 1~1.000/1.000
Akrein 2~1.000/1.000
Akrein 3~1.000+/1.000
Akrein 40/1.000
Yfir þolmörkum (LOS F)
3.073 bílar/klst · 3.000 geta
BL í rekstri
Með Borgarlínu
90% nýting · 656 bílajafngildi/klst
0.81
LOS D
Þverskurður akreinanna
Akrein 11.000/1.000
Akrein 21.000/1.000
Akrein 3417/1.000
Akrein 40/1.000
Nálægt óstöðugleika
2.417 bílar/klst · 3.000 geta
Hvað ef fleiri velja vagninn?
Stilltu vagnnýtingu, bíla á klukkustund og fjölda akreina til að sjá hvernig álagið breytist.
Farþegaþörf BL
788
Bílajafngildi á klst.
656
V/C með Borgarlínu
0.81 · LOS D
Vagnnýting 90%
50%110%
Bílar/klst 3.073
04.000
Akreinar 3
14
LOS C/D (0.73)
Þolmörk (1.00)
0.00.20.40.60.81.0
👥 Strætisvagnar í dag oft yfir fullir á háannatíma
Strætó bs. skráir reglulega yfirfulla vagna á leiðum inn til borgar á morgunháannatíma. Hér er hægt að prófa sambærilega eftirspurn með vagnnýtingu, hversu mikið grunnálagið er og hvað fjöldi akreina gerir fyrir V/C hlutfallið. Þetta er næmnigreining, ekki bein spá.
Um gögnin: Útreikningar byggja á umferðartölum Vegagerðarinnar og Frumdragaskýrslu Borgarlínu (2021). Vagnnýting er reiknuð sem hlutfall af 7 vögnum/klst × 125 farþegum. Farþegafjöldi er umreiknaður í bílajafngildi með 1,2 farþegum í hverjum bíl. Afkastageta vegar er fjöldi akreina × 1.000 bílar/klst.
Höfuðborgarsvæðið = 7 sveitarfélög · Íbúar 2025: 249.560 (Hagstofa, jan. 2025)
Heimildir: Hagstofa Íslands. Vöxtur 1,6%/ár (SSH 2024). Innflytjendur eru inni í öllum tölum.
Forsendur