Gagnalíkan — Höfuðborgarsvæðið 2025–2040
Mun Borgarlínan
draga úr bílum?
Líkan byggt á íbúafjöldaspá Hagstofunnar, umferðargögnum Vegagerðarinnar og rauntalningum Strætó.
Svarar spurningunni sem Anita Jensen og aðrir hafa spurt — með tölum, ekki tilfinningum.
194.000
Bílar á svæðinu í dag
+35.000
Aukabílar 2031 án BL
−15.000
Bílar sem BL kemur í stað
⚠️
Lykilniðurstaða
Bílamagn á höfuðborgarsvæðinu mun hækka fram til 2031 — jafnvel með Borgarlínunni.
Ástæðan: íbúafjöldinn eykst um ~20.000 á þessum tíma, og BL (við 8% modal shift) kemur aðeins í stað ~15.000 bíla.
BL dregur úr vextinum en snýr honum ekki við ein og sér.
Veldu flipann sem þig vantar
🚨
Annatímar & tafar
Aðal
BPR-umferðarlíkan — reiknar ferðatíma og þjónststig (LOS) á lykilleiðum á álagstímum 07:30–09:30 og 16:00–17:30, með og án BL. Sérstaklega skóladagar.
Opna →
📊
Reiknivél — heill dagur
Heildarfjöldi bíla á svæðinu 2025–2040, með og án BL. Stillanlegar forsendur: bílar á mann, modal shift % og opnunarár.
Opna →
🚌
Strætó grunnlína
Raunverulegar innstigatölur Strætó 2019–2024. Hversu mörg ný innstig þarf BL að skila? Markmið 2040: 60 milljónir.
Opna →
🏠
Sveitarfélögin 7
Íbúafjöldi og vöxtarspá fyrir öll 7 sveitarfélög. Innflytjendur eru inni í öllum tölum — þess vegna er vöxturinn hraðari en spáð var 2015.
Opna →
Heimildir: Hagstofa Íslands (íbúafjöldi 2025: 249.560) ·
Þingsvar félags- og húsnæðismálaráðherra sept. 2025 (spá 2030: 260–275þús) ·
SSH Þróunaráætlun 2024 (1,6%/ár vöxtur) ·
Sjálfbærniskýrsla Strætó 2023–2024 ·
T.ark arkitektastofa / mbl.is mars 2026 (þakmark Suðurlandsbrautar: 900 bílar/akrein/klst) ·
Wikipedia / Hagstofa (779 bílar/1000 íbúar, 2024).
🔎 Aðferðafræði: BPR-formúla (Bureau of Public Roads): t = t₀ × (1 + 0,15 × (V/C)⁴) — þar sem V = umferð á klukkustund, C = þakmark leiðarinnar. Þegar V/C nálgast 1,0 eykst tafinn á veldisvísi. Þakmark Suðurlandsbrautar: 900 bílar/akrein/klst (T.ark/mbl.is, mars 2026). Annatímahlutfall: ~9% af daglegri umferð (AASHTO Highway Capacity Manual). Grunnferðatími (t₀) er stillanlegt hér að neðan.
Samanburður á annatíma — áhrif BL
| Atriði |
Núna (2025) |
2031 án BL |
2031 með BL |
Munur (BL) |
Raunverulegar tölur úr sjálfbærnisky;rslum Strætó bs.
Innstig = eitt skipti sem farþegi stígur upp í vagn.
| Ár | Innstig (m) | Á dag | Á íbúa | Athugasemd |
|---|
| 2019 | 12,18 | ~33.400 | ~32 | Met fyrir Covid |
| 2020 | ~8,5 | ~23.300 | ~22 | Covid-lokun |
| 2022 | ~11,1 | ~30.400 | ~29 | Bati |
| 2023 🏆 | 12,64 | ~34.600 | ~33 | Metár |
| 2024 | 11,90 | ~32.600 | ~31 | −6% — Hlemmslokun + 24% seinkanir |
Hversu mörg ný innstig þarf BL að skila?
Heimildir: Sjálfbærnisky;rsla Strætó 2023 og 2024.
Mark mið svæðisskipulags 2040: ~60m innstig — 5× núverandi notkun.
Samanbúrður: Árið 1960 voru ~20m innstig í Reykjavík einni við ~70þús íbúa.
🔎 Fundamental law of road congestion (Duranton & Turner, 2011):
10% aukning á vegaafkastagetu leiðir til ~10% aukningar á umferð innan 5–10 ára.
Fólk sem var að forðast álagstímann, taka aðra leið, eða vinna heiman eykur bílanotkun þegar rúm gefst.
Nýjar akreinar fyllast — BL gerir það ekki.
| Ár |
ÁDU — vegbreiðkun |
V/C — vegbreiðkun |
Ferðatími — vegbreiðkun |
ÁDU — BL |
V/C — BL |
Ferðatími — BL |
BL betri um |
Induced demand heimild: Duranton, G. & Turner, M.A. (2011). "The Fundamental Law of Road Congestion."
American Economic Review, 101(6), 2616–2652. Þeir fundu að 10% aukning á þjóðvegaafkastagetu leiddi til 10% aukningar á umferð
á 10 árum í bandarískum borgum. Sambærilegar niðurstöður hafa fundist í Evrópu (Hymel 2019).
BPR-formúla: t = t₀ × (1 + 0,15 × (V/C)⁴).
Þakmark: 900 bílar/akrein/klst (T.ark/mbl.is 2026). Akreinabreidd: 3,5 m.
Höfuðborgarsvæðið = 7 sveitarfélög · Íbúar 2025: 249.560 (Hagstofa, jan. 2025)
Heimildir: Hagstofa Íslands. Vöxtur 1,6%/ár (SSH 2024). Innflytjendur eru inni í öllum tölum.